Publicatie
De WIA-orkaan: kunnen we het tij nog keren?
11 nov 2026
Dreigt er een WIA-orkaan?
De WIA-instroom blijft stijgen en dat vraagt om aandacht. Ook voor pensioenfondsen en verzekeraars is deze ontwikkeling relevant, omdat een toenemende instroom gevolgen heeft voor arbeidsongeschiktheidsregelingen en de betaalbaarheid daarvan. Vooral de ontwikkeling onder jonge vrouwen en mensen met psychische klachten valt op. De vraag is daarom niet alleen hoe de WIA-instroom zich verder ontwikkelt, maar vooral: hoe kunnen we langdurige uitval eerder voorkomen?
Nieuwe UWV-cijfers over de WIA-instroom
De cijfers die het UWV vandaag heeft gepubliceerd, de eerste 8 maanden van 2026, laten zien dat de stijgende lijn doorzet. Ten opzichte van de eerste acht maanden van 2025 zien we:
• WIA-aanvragen: +8,5%
• Afgehandelde aanvragen: +15,4%
• Werkvoorraad: +27,0%
Het aantal nieuwe uitkeringen stijgt binnen de WGA (+18,9%) en de IVA (+0,9%). Opvallend is het stijgende aantal WGA- en IVA-uitkeringen onder vrouwen: respectievelijk +20,2% en +2,8%.
Het aantal 42-weeksmeldingen, een belangrijke indicator voor toekomstige WIA-instroom, stijgt met 10,7%. Dit wijst erop dat de druk op het stelsel ook de komende periode aanhoudt.
Jonge vrouwen vaker in de WIA
Een mogelijke verklaring voor de stijgende WIA-instroom onder jonge vrouwen ligt in de periode rond het krijgen van een eerste kind. Onderzoek van de Universiteit Leiden laat zien dat de WIA-instroom ongeveer twee jaar na de geboorte van het eerste kind sterk toeneemt. De stijging is vooral groot onder moeders met een lagere sociaaleconomische status. Psychische klachten spelen daarbij een belangrijke rol. De precieze oorzaken zijn nog niet bekend, maar factoren rondom werk, zorg en de privésituatie kunnen eveneens een rol spelen.
Toekomst van de WIA op de politieke agenda
Ook het arbeidsongeschiktheidsstelsel zelf staat volop in de belangstelling. Kabinet, werkgevers en vakbonden zijn met elkaar in gesprek over verbetering van de sociale zekerheid. Daarbij gaat het onder meer over de uitvoering van de WIA en het voorkomen van langdurige uitval. Het kabinet wil in het voorjaar van 2027 tot eerste afspraken komen om het vastgelopen arbeidsongeschiktheidsstelsel te verbeteren.
Verzekeraars en pensioenfondsen doen er goed aan om hun arbeidsongeschiktheidsrisico’s in het oog van de orkaan te beoordelen. En hiermee niet te wachten, want dit kan op langere termijn grote gevolgen hebben.
Wat kan Nederland leren van Scandinavië?
Dé oplossing van het WIA-probleem ligt in onze ogen in het terugdringen van de WIA-instroom tijdens de ziekteperiode. In Scandinavische landen ligt de nadruk sterker op het resterende arbeidsvermogen: wat kan iemand nog wél en wat is nodig om terug te keren naar werk?
In Zweden wordt het arbeidsvermogen gedurende het eerste ziektejaar stapsgewijs beoordeeld, terwijl Denemarken en Finland sterk inzetten op re-integratie en rehabilitatie in de eerste ziekteweken. De belangrijkste les voor Nederland: wacht niet tot de WIA-beoordeling, maar zet eerder en gerichter in op wat mensen nog wél kunnen en niet wat ze niet kunnen.
Meer weten over de ontwikkelingen rond de WIA?
De ontwikkelingen rond arbeidsongeschiktheid raken ook pensioenfondsen en verzekeraars. Wilt u verder praten over de WIA-instroom, preventie of de lessen uit Scandinavië? Neem dan contact op met Simon of Merel.
Simon Cureton
Simon.Cureton@Sprenkels.nl
+31 (0)6 83 393 903
Merel Zijlstra
Merel.Zijlstra@Sprenkels.nl
+31 (0)6 13 046 388